de Gedaanteverwisseling
Periode: jaren tachtig - 20e eeuw
Discipline: filmkunst & televisie
Thema:
Soort werk:
- AVM
Omschrijving: Reportage over Berlijn in de jaren '30-'45 en het heden, voorzien van commentaar door Duyns. Door middel van het afwisselen van hedendaags materiaal uit 1982 met archiefmateriaal wordt een impressie gegeven van de gedaanteverwisseling die de Duitse stad in bijna vijftig jaarheeft doorgemaakt. Uitgezonden bij de VPRO. Ook: Die Verwandlung 3.50 – 4.20 Armando spreekt: Berlijn is een vermoeide poel, het is een voortdurend bewaakt wespennest, bovendien ruikt het er soms naar een droog gekookte ketel, het is een eenzame stad eigenlijk, vol plekken en sporen. Je ontkomt er niet aan. Vaak begroeide sporen van een huiveringwekkend rijk. Schuldige resten, getuigen van een wanhopige gedaanteverwisseling. 7.20 – 9.00 Armando spreekt: Hier bijvoorbeeld. Hier hebben ze gewoond. Hier woonden ze. In het gelid. Ze hadden een naam en ze konden praten. Men zegt dat ze veel plezier samen hadden. Veel gelachen, ondanks de argwaan. Soms hadden ze ineens een uniform aan. Maar wie weet dat nog? Maar het kon ook gebeuren dat er plotseling vreemde mannen binnendrongen, dan werd er iemand uit dit huis gesleept. Het liefst naar een onbekende verblijfplaats. Af en toe moest dat.’Maar hoe was het dan vroeger? Was het vroeger zo? Of zo? 15.00- 16.10 Armando spreekt: Hoe het was en hoe het is. Een machteloos relaas over het vergeefse verleden. Daar is ginds. Het vreemde land. De andere kant, ook wel drubem genoemd. Het wrange langschap van het niemandsland. En juist op de grens tussen twee sprookjes hopen zich de rest op. Maar resten kunnen zo mooi zijn. De schoonheid baant zich overal een weg. Onherroepelijk. 16.30 – 20.00 Armando spreekt: De vrienden van destijds. Die mochten in breedgeschouderde bouwwerken wonen. Spanje kreeg deze ambassade. Dit was de Japanse ambassade. Dit is nu de Italiaanse ambassade. Men noemt ze ook wel plekken. Schuldige plekken. Maar dat is een dichterlijke vrijheid. En achter deze ruïne, reizen de geheimzinnige gebouwen op van het zogenaamde Bentlerblok. Hier in dit Bentlerblok zetelde het hoofdkwartier van het Duitse leger. Het wemelde daar van de uniformen. Dat spreekt. Hier werden de krijgsplannen beraamd. Maar eigenaardig genoeg ook een opstand die tot uitbarsting kwam, 20 juli 1940. Op deze binnenplaats werden de voornaamste opstandelingen doodgeschoten. Onder andere Klaus Graf von Staufenberg. Langs deze trap werden ze naar beneden gebracht. Generaal Ludig Beck werd gesleept, want die had zich door het hoofd geschoten, maar hij leefde nog. 20.00 – 21.00 [uitweiding over Generaal Beck / Staufenberg/Luxenberg/Liebknecht] 22.00 – 22.30 [Bezoek aan voormalig huis Rosa Luxenburg] 23.00 – 24.00 [over Volksgerichthof, Rijksdag] 25.00 – 25.30 [Delphi danstheater] 26.00 – 29.00 [Over Kazerne SS] 29.30 – 33.00 [over Goebbels en vernietigingskampen en kaart Joden gevonden op de rommelmarkt, Wahnsee villa] 33.30 – 35.00 [Eichmann, synagoge, gestapo] 38.00 – 40.00 [ruïne] 41.30 – 42.30 [over de Berlijners, ‘zaten er laarzen aan deze voeten’] 53.00 – 54.00 En plotseling blijken hier en daar de zwaarmoedige resten van het verleden in oude luister hersteld te zijn. Dat kan. Het zijn huizen geworden die doen alsof er niets aan de hand is. En gelijk hebben ze. Want het blijkt dat verfraaide resten ook mooi kunnen zijn. Ook al bloeden ze nog zo hevig. 55.00 [over de Berlijnse muur, en de schoonheid die niet pluis is] 1.00 -1.02 [Armando over Potsdammerplatz , Fuhrerbunker] 1.07 – 1.09 [Armando over Pruissische villa’s, huis Franz Kafka en Erich Muhsam, Charlotte Salomon ea] 1.19 – 1.20 [Armando: ‘Het is allemaal zo lang geleden. Je kunt er niet meer bij. De tijd deinst steeds verder terug.